Agressie

Wie alleen maar een hamer in zijn gereedschapskist heeft, zal alles als een spijker behandelen.

Een mooie spreuk, alhoewel in elke gereedschapskist wel meerdere attributen liggen. Een gereedschapskist met daarin alleen maar een hamer lijkt onwaarschijnlijk. Het gezegde heeft daarom natuurlijk een symbolische betekenis. Die gedachte bracht mij tot het volgende.
Agressie is een van de belangrijkste thema's, waarmee een mens in zijn leven te maken heeft. Politiemensen al helemaal, is het niet bij een ordinaire caféruzie, dan is het wel op straat of in een woning, of massaal tijdens demonstraties of voetbal. Als je daar middenin verzeild raakt, dan zijn de volgende overpeinzingen al helemaal ver weg. Geeft niets, voor mij gold dat net zo goed en toch heb ik momenten gezien om er eens 'n moment bij stil te staan en er iets over te schrijven.

Agressie is, net als seksualiteit, een van de meest verdrongen en vermeden onderwerpen, vaak zie je de twee aspecten samenkomen in de motivaties of omstandigheden, In de gevechtsporten mag agressie op een gesublimeerde manier tot uiting worden gebracht. Daar is een beperkte vorm van agressie algemeen aanvaard, wordt zelfs aangemoedigd en er is veel geld mee gemoeid. Men heeft er veel voor over om een ander te (ver)slaan, pijn te doen, te vernederen of zelf ver- of geslagen te worden, pijn te lijden of te worden vernederd. Uit deze vormen van uiterlijke agressie blijkt pas waartoe de mens in staat is. In relaties ontstaat agressie en geweld op een geheel andere manier, het begint vaak met kleine misverstanden, pesterijen of stilzwijgen/negeren, om uiteindelijk te escaleren in psychisch getreiter en/of slaan, in het ergste geval staat men elkaar naar het leven. Regelmatig lees of hoor je wel weer ergens over een echtelijke ruzie die uitgelopen is op een dodelijk drama.
Wat te zeggen van het jaarlijks terugkerende geweld tijdens de viering van Oud op Nieuw? Zou dat werkelijk alleen maar te maken hebben met losbandig gedrag door gewetenloze jongeren? Het voorbeeld van de student maatschappijleer (!) die tijdens de Nieuwjaarsnacht politiemensen met de dood bedreigde en hun uitschold voor kankerkop, geeft te denken. Twee dagen later staat hij al voor de rechter en betuigt spijt van zijn daden. Hij begreep niet hoe het zover had kunnen komen.

Terug naar het voorbeeld van het gevecht tijdens een wedstrijd. Als een bokser zijn tegenstander tijdens een bokswedstrijd zijn hele gezicht murw slaat, is dat een ultieme vorm van gesublimeerde agressie. Degene die gewonnen heeft voelt zich sterk en schier onverslaanbaar. De verliezer ligt uitgeteld op het canvas en voelt zich vernederd en kwetsbaar. Zodra de wonden zijn gelikt en de bokser is hersteld, wordt de innerlijke opgekropte agressie opnieuw gevoed, op weg naar een nieuwe uitdaging. Bij huiselijk geweld of moordpartijen treden andere partijen in het geweer, zoals hulpverleningsinstanties, politie en rechters. De uitdaging ligt daar veel meer in wederzijds respect proberen elkaar te begrijpen, hoewel uit mijn ervaringen daar weinig resultaat wordt geboekt. Haat en wrok zijn ingredieënten die toegevoegd worden aan het sudderende conflict.

Als politieman kreeg ik vaak te maken met agressie van de ene groep naar de andere toe, twee partijen die zich op een agressieve manier uiten tegenover elkaar. De tegenstander van de politie uit zich door b.v. te gooien met stenen of molotov coctails of het gebruiken van wapens (stokken, messen, vuurwapens). De politie beschermt zich tegen die agressie en antwoordt, indien noodzakelijk, met de wapenstok, de waterkanonnen, traangas en in het uiterste geval met de kogel. Natuurlijk zijn deze uitingen van geweld ook vormen van agressie, daar kan geen enkele politieman of -vrouw omheen, maar het wordt binnen de samenleving algemeen geaccepteerd omdat het dan gaat om dienaren van de wet. Toen ik hardhandig optrad tegen mensen die zich agressief gedroegen, deed ik dat op een weliswaar doordachte manier (voor zover dat mogelijk was), maar het geweld kwam wel voort vanuit mijn innerlijke (on)bewuste agressie. Toen was dat besef er echter nog niet.

Zo heeft ieder mens te maken met agressie, of dat nu leuk is of niet. Omdat uiting van agressie vaak een negatief effect heeft op andere mensen binnen de samenleving, wordt het ook des te harder bestreden. Hoe harder je strijdt tegen agressie, des te meer agressie zal er ontstaan. Tegenover de agressie stelt het openbaar ministerie en de rechterlijke macht in volgorde van een soortgelijke escalatie een rechtzaak, snelrecht en tegenwoordig zelfs supersnelrecht. Het lijkt erop dat wij allemaal gevangen zitten in een vicieuze cirkel van geweld en berechting. Deze natuurlijke wetmatigheid wordt door velen over het hoofd gezien, waarbij ik moet aantekenen dat het voor de meeste mensen heel normaal is dat agressie wordt bestreden, dat geldt ook voor politiemensen. Ik keer mij ook niet af tegen die strijd, ik probeer wel te begrijpen waarom wij het toch niet voor mekaar krijgen om de agressie uit te bannen, alle goede bedoelingen en inspanningen ten spijt. Agressie zal niet meer noodzakelijk zijn in een mens, wanneer hij door diezelfde mens begrepen is, wanneer bewustwording ervan heeft plaats gevonden. Daar ligt echter ook tegelijk de kern van het probleem, de meeste mensen zullen niet zo snel hun best doen om de agressie proberen te begrijpen, zij trekken liever ten strijde.

Het gezegde bovenaan deze rubriek heeft dus een symbolische betekenis en die wordt niet altijd serieus genomen. Daarentegen nemen wij de symbolen in het verkeer wél serieus en vooral letterlijk. Als we dat niet doen kun je tegen een bekeuring oplopen en soms leidt het tot agressief gedrag waarbij niet geschroomd wordt de andere deelnemer op het gezicht te slaan of met de dood te bedreigen of nog erger, te doden.